دفاع از حقوق شخصى مسأله‌ى 977 - اگر كسى به‌جان يا مال و يا آبروى شما تجاوز كرد ، شما حق داريد به‌همان اندازه جبران كنيد البته اگر با عفو و گذشت بتوانيد او را از گناه باز داريد ، بسيار خوب ، بلكه از باب نهى از منكر واجب است . مسأله‌ى 978 - جبران تجاوز شخصى ، محدود به‌جاهايى است كه اشكال ديگرى در كار نباشد ، كه اگر كسى به‌شما تهمت زد يا غيبت كرد يا فحش داد ، شما نمىتوانيد با تهمت و غيبت يا فحشِ مشابه جبرانش كنى ، و يا اگر بىحيايى به‌ناموس كسى تجاوز كرد آن‌كس حق ندارد به‌ناموس او تجاوز كند ! يا اگر به‌شما دروغى گفت شما نمىتوانيد به‌همان اندازه به‌او دروغ بگويى ، و در مانند اين موارد پاسخگويى تجاوز تنها جبران به‌تجاوز مشابه نيست ، بلكه دراين موارد كلًا احكامى ديگر جارى است كه در باب حدود و تعزيرات شرعى حكم اين افراد مشخص شده است . مسأله‌ى 979 - تنها نسبت به‌جان و مال و احتراماتى كه حق مؤمن است جاى جبران است كه « فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ » ( سوره‌ى بقره ، آيه‌ى 194 ) و نه آن‌كه اين پاسخگويى با اصل حكم خدا هم منافات داشته باشد ، و اگر كسى شما را در